Algemene beschouwingen D66

maandag 28 juni 2010

Het college stelt in haar visie dat verzorgingsstaat onder druk staat, dat de overheid zich terug moet trekken en meer verantwoordelijkheden bij de burger moet neerleggen. Tot dusver is D66 het hier mee eens. Maar in de "verantwoordelijke samenleving" van dit college lijkt het alleen te gaan over de zorg, die aan de samenleving overgelaten wordt. De zinsnede "Niet ieder die zich niet in de maatschappij kan handhaven wordt aan zijn of haar lot overgelaten"…, doet een nogal somber beeld opdoemen.

D66 vindt dat bevorderen van "verantwoordelijke samenleving" door burgerschap en participatie niet de enige aanpak mag zijn voor de uitdagingen van vandaag en morgen. Dit moet ook, maar is niet voldoende om een jonge, bloeiende stad te ontwikkelen.

Ruimte voor ontwikkeling

Waarom staat in de visie van dit college niets over het creëren van ruimte, van gelijke kansen en ontwikkelingsmogelijkheden voor iedere Veenendaler? Als je ergens verantwoordelijkheden neerlegt, dan hoort daar ook de ruimte te komen om de verantwoordelijkheid te kunnen oppakken en te dragen. Dit college lijkt het eerder beperkt te willen houden.

Zo staat de handhaving van zondagssluiting en blijvende beperking van evenementen op zondag in schril contrast met in de visie genoemde "minder bemoeienis van de overheid". Zelfs als de Giro d’Italia door Veenendaal komt, een historisch moment, houdt de politiek Veenendaal zondagsrust. Hoe groot de kloof is tussen de burger en politiek in Veenendaal werd op die dag zichtbaar. Duizenden Veenendalers stonden langs de Rondweg op Giro te wachten. Beseft u hoeveel kansen Veenendaal hier heeft laten liggen?

Het college vindt dat uit economische overwegingen de zondagsluiting gehandhaafd moet worden. Gevraagd naar de onderbouwing gaf het college aan dat er geen verzoeken uit de markt zijn en dat het onbekend is hoeveel mensen om levenbeschouwelijke opvattingen moeite hebben met het feit dat iemand anders op zondag winkelt.

Bij economische overwegingen verwachten wij argumenten zoals werkgelegenheid, gunstige bedrijfsvestiging, Veenendaal - de regionale winkelstad, concurrentiepositie… Maar nee. Hier is het argument dat er geen aanvragen zijn vanuit de markt. Dit terwijl het college in deze kadernota schrijft dat deze de komende 4 jaar niet gehonoreerd zullen worden. De ondernemers weten immers kansloos te zijn als het hierover gaat.

D66 vraagt niet om ondernemers in Veenendaal te verplichten om op zondag open te gaan. D66 vraagt om de ruimte voor ondernemers om hun winkels te openen in de uren dat de meeste klanten kunnen komen.

Kwantiteit versus kwaliteit

D66 mist in deze visie nog het meest de broodnodige omslag van kwantiteit naar kwaliteit. Het einde van de groei is ook in Veenendaal al lang begonnen. Vorige week trokken zelfs de WERV-corporaties aan de bel waarbij ze de gemeenten opriepen om plannen te temperen omdat anders voor leegstand wordt gebouwd

Het lijkt wel of dit college met zijn groeiambities nog in de ontkenningsfase verkeert. Veenendaal heeft geen ruimte, noch voorzieningen om de groei van eigen bevolking op te vangen, laat staan de regio-opvangtaak op zich te nemen.

Het is tijd om te stoppen met de groeiambities en na te gaan denken hoe om te gaan met de krimp. Veenendaal is al volgebouwd en de gemeente zal niet veel langer kunnen rekenen op de hoge inkomsten van de grondexploitaties. Sterker nog, deze worden steeds meer een risico.

Speerpuntenprogramma’s

Het college introduceert de speerpuntenprogramma’s die op zich gericht zijn op kwaliteit. Maar het lijkt dat college hiermee kiest voor een integrale benadering van slechts deze viertal speerpunten. De nieuwe programma lopen dwars door de bestaande begrotingsprogramma’s. De verantwoordelijkheden zijn vooralsnog onduidelijk. Wie gaat nou over de veiligheid, wie over onderwijs en wie over de groen en ruimte?

D66 vindt veiligheid, wijken, economie en jeugd zeer belangrijke zaken. Wie niet? Maar het lijkt ons dat integraliteit in het totale beleid nodig is en niet alleen bij deze vier speerpunten.

Wat gebeurt er bijv. met de ouderen en zorgbehoevenden? Dit college laat deze mensen kennelijk nu al over aan de "verantwoordelijke samenleving"!

Het lijkt D66 dat de gemeente op zijn mist een regisserende rol moet vervullen zodat de kwetsbare burgers niet de weg kwijt raken tussen alle maatschappelijke organisaties en instellingen.

Financien

Ondanks de bijzonder hoge reserves, staat onze gemeente er financieel niet erg goed voor. Met als uitgangspositie een structureel tekort dat de komende 4 jaar met één miljoen per jaar toeneemt, is het hard nodig om maatregelen te treffen. Daarnaast zijn grote bezuinigen door het rijk aanstaande.

Het college zegt een breed heroverwegingsproces te willen starten waarin enkele scenario’s worden opgenomen om de financiën van de gemeente gezond te houden.

Het kunnen inderdaad maar enkele scenario’s zijn: Om voorlopig een sluitende begroting te maken, bezuinigt dit college alvast op zorg, openbare ruimte, vastgoedonderhoud en sport. Allemaal zaken die de kwaliteit van leven in Veenendaal direct beïnvloeden.

Zorg

Het college denkt op PGB in de zorg een structureel voordeel van 2,5 ton te kunnen realiseren. Dit blijkt alleen mogelijk als alle PGB cliënten bij de goedkoopste zorgaanbieder inkopen. Over 3,5 ton bezuiniging op huishoudelijke hulp loopt inmiddels een juridische procedure die duidelijkheid moet scheppen wie de huishoudelijke hulp in deze zorgwoningen moet vergoeden. Er is dus in feite nog geen dekking voor deze bezuiniging.

Openbare ruimte en gemeentelijk vastgoed

Het college stelt dat het beheer van openbare ruimte kan volstaan zonder het ambitieniveau plus. In de moeilijke tijden is deze redenering te volgen. Maar het college lijkt te vergeten dat door gebrek aan prioriteit in de afgelopen 2 jaar bijna 1 mln euro overgehouden is. Dit is veel meer dan de geplande verhoging van de budgetten. Het is voor D66 onbegrijpelijk dat het college na niet uitgevoerd onderhoud van afgelopen jaren, hierop nog wil gaan bezuinigen.

Sport

De gebruikerstarieven voor sporten stijgen met het liefst 23% om een bezuiniging van 4 ton te realiseren. Er wordt hierbij kennelijk geen rekening gehouden met de jeugd en hun tijdsbesteding en de extra zorgkosten op langere termijn. Hoewel D66 achter het profijtbeginsel staat, vinden we deze bezuiniging niet deze tariefstijging waard. We zullen bij andere programma’s meer uitgaven moeten doen, om de effecten van deze te ondervangen.

De echte bezuinigingen komen nog

De resultaten van de heroverwegingen en dus de echt grote bezuinigingen komen in de kadernota 2012 aan de orde. Nog daarvoor zullen we de speerpuntenprogramma’s met bijbehorende uitgaven goedkeuren. Hoeveel ruimte blijft er nog voor een brede heroverweging?

Mogelijke oplossingen

Waarom kijken we niet alvast naar hoeveel geld andere gemeenten uitgeven op verschillende beleidsonderdelen? Hierdoor worden mogelijke efficiency voordelen zichtbaar. We moeten in de toekomst minder afhankelijk zijn van grondexploitaties en moeten nadenken over nieuwe inkomstenbronnen. Denk aan bijv. toerisme, evenementen, vestigingsklimaat voor horeca en winkels. De tijd dwingt ons om creatief en innovatief te zijn, laten we niet de mogelijkheden afsnijden.

Conclusie

Dit college ziet goed dat we op de verkeerde weg zitten, maar neemt wat D66 betreft een afslag zonder dat het volgende weg voldoende overziet.

Een brede heroverweging in de raad, met het oog voor lange termijn en met uitkomsten van de vergelijkingen met andere gemeenten, is wat ons betreft nodig, om de moeilijke keuzes te maken.

Indien het college echt,